“Bəxtəvər yapon”

“Son ana qədər bir yapon necə olmalıdır deyə düşünərkən bir də baxdım ki, yaşamaq üçün imkan və şansları dəyərləndiriməyə çalışıram.”

“Titanik” gəmisi batarkən xilas olduğu və gəmidə batanlarla qalmadığı üçün öz ölkəsində “qorxaq” adlandırılıb

masabumi_hosono
Hosono Masabumi/ 細野 正文 (15 оktyabr 1870 — 14 mart 1939)

Hosono Masabumi/ 細野 正文 (15 оktyabr 1870 — 14 mart 1939) — “Titanik” gəmisi batarkən xilas olduğu və gəmidə batanlarla qalmadığı üçün öz ölkəsində ostrakizmə (yunan sözü olub geniş mənada “ictimai qınaq”, “təmizlənmək” mənasındadır) və ya murahaçibuya (村八分 ) məruz qalıb.

Yaponiyanın nəqliyyat nazirliyində işləyən 41 yaşlı dövlət qulluqçusu Hosono 1910-cu ildə Rusiya İmperiyasına, buradakı yerli dövlət dəmiryolu nəqliyyatı sistemi ilə tanış olmaq üçün ezamiyyətə göndərilir. Hosono Yaponiyaya Avropa və Amerikadan qayıtmalı olur.

Bir müddət o, Londonda qalır. 1912-ci il aprelin 10-da Hosono Southampton`da (Hampshire, İngiltərə) 2-ci sinif bileti ilə “Titanik” gəmisinə minir.

Aprelin 14-dən 15-nə keçən gecə onu gəminin bort nəzarətçisi oyadaraq, evukasiya xəbərini çatdırır. İkinci sinif otağından Hosono, artıq suya buraxılan xilasedici qayıqlara minmək üçün çata bilməyəcəkdi. Ona görə də nəzarətçi ona üçüncü sinif sərnişinləri üçün nəzərdə tutulan göyərtəyə getməyi təklif edir. Hələ xilasedici qayıqlara ancaq qadınlar və uşaqların minə bildiyi dramatik vəziyyətdə Hosono 10-cu (bəzi mənbələrə görə, 13-cü) qayığa minə bilir.

O, xilasedici qayıqların yerləşdiyi göyərtəyə çatanda hər tərəfdə xilasedici fişənglər partladılır, səs-küy, qışqırıq, ağlaşma səsi aləmi bürümüşdü. Hosono son 4 xilasedici qayığın da suya endirildiyini görür. Artıq yaşam və ölüm haqqında fikirləşirdi: görəsən, yenə də xanımı və övladlarını görə biləcəkmi, yaxud “Titanik”lə bəlli eyni aqibətimi yaşayacaq?!

“Son ana qədər bir yapon necə olmalıdır deyə düşünərkən bir də baxdım ki, yaşamaq üçün imkan və şansları dəyərləndiriməyə çalışıram.”

Hosono 10-cu qayığı suya salan səlahiyyətli şəxsin “son iki nəfər” qışqırmasının ardınca bir kişinin qayığa tullandığını görür. Hosono da özünü qayığa atır. Sonradan o xatirəsində yazacaqdı: “Adamın qayığa tullanması mənim də bu şansı dəyərləndirməmə imkan verdi”.

“Gəmiyə nəzarət edən şəxslərin həmin vaxt diqqətini nəsə yayındırdı. Qaranlıq idi, onlar qadın və ya kişi olduğunu görə bilmədilər.”

“Gəmi batarkən hələ də göyərtədə qalanların səsi, qayıqda ağlayan körpə və qadınların narahatlığı adamı dəhşətə gətirirdi.”

password_1
Hosono Masabuminin xanımına məktubu. Vikipediya – elektron ensiklopediya

Aprelin 15-i təqribən səhər 8 radələrində həmin qayığın sərnişinləri “Karpatiya” (1903-cü ildə hazırlanan İngiltərəyə məxsus gəmi. Həmin gün “Karpatiya” Nyu-Yorkdan Genuya, Neapol və Triestə gedirdi. Batan “Titanik”dən təhlükə siqanalını alan “Karpatiya” köməyə gələn ilk gəmi olur və faciə nəticəsində sağ qalanları öz göyərtəsinə alır. O vaxt gəminin kapitanı Artur Henri Rostron idi.)tərəfindən xilas edilirlər.

Hələ paraxodda siqaret çəkmək üçün salonda olarkən Masabumi Hosono dənizçilərin ona qarşı neqativ, lağlağı münasibətini hiss edir. Paraxod Nyu-Yorka yolda ikən o, cibinde gezdirdiyi “Titanik”ə məxsus kağız formalarında xanımına gəminin batması, xilas olması və “Karpatiya” ilə gəlməsi haqqında məktub yazır.

Qəzada hər şeyini itirən yaponiyalı Nyu-Yorka çatarkən buradakı Mitsui şirkətinin (“Mitsui Co.” – nəhəng universal ticarət şirkəti) ofisinə gəlir və Yaponiyaya gedə bilmək üçün kömək istəyir. Ona kömək edirlər və Hosono San-Fransiskodan Tokioya gedir.

Nyu-Yorkda ikən ABŞ-ın yerli qəzetləri onun haqqında çox yazır və “Bəxətəvər yapon” (“Lucky japanese boy”) adlandırırlar. Yaponiyada da Hosono mətbuatın və eləcə də, ictimaiyyətin diqqət mərkəzindəki “obyektə” çevrilir. Lakin burada o tənqid obyekti olur.

Hətta onu “samuray ruhu olmayan qorxaq” da adlandırırlar. Bəzi qəzetlər onun qadın paltarı geyinərək qayığa mindiyini də yazır.

O, nəqliyyat nazirliyindəki işindən çıxarılır, lakin yenidən vəzifəyə qaytarılır. Belə ki, hakimiyyət şaiyələrə uymaqla yaxşı əməkdaşı itirməməyi qərara alır.

Bütün bunlar Hosononun ruhi vəziyyətinə və səhəttinə təsirsiz qalmır. O, 1939-cu ilin martın 14-də vəfat edir və ailəsi onun ölümündə ictimai qınağın əsas rol oynadığını bildirir.

Yalnız ölümündən sonra oğulları atalarının məktubu və digər sərnişinlərin xatirələri əsasında Hosononun günahsızlığını ortaya çıxarmağa çalışırlar.

2014-cü ilin aprelində Yokahamada “Titanik”in batmasının ildönümü münasibətilə gəminin göyərtəsində səyahət edə bilən yeganə yaponiyalı kimi Masabumi Hosonoya həsr olunmuş sərgi keçirilir.

Sevinc Nur © yapon.az 2016
Advertisements

One thought on ““Bəxtəvər yapon”

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma